“İMAR BARIŞI” SÜRECİNİN HUKUKİ ALTYAPISI

Son zamanlarda gündeme gelen ve gündeme gelmesiyle beraber birçok kişinin merak ettiği bir konu haline gelen “imar barışı” nedir? İmar barışı kimleri kapsıyor? Detayları nelerdir? İmar barışından yararlanabilmek için nereye ve nasıl başvurmak gerekir? Yasal süreç nasıl işliyor? Makalemizde imar barışı konusuna dair merak edilen tüm soruların cevabını vermeye çalışacağız.

Türkiye’de yaklaşık 26 milyonun üstünde bağımsız yapı bulunmaktadır. Yine bu bağımsız yapılara bakıldığında büyük çoğunluğunda imar planlarına veya ruhsat eklerine aykırılık olduğu görülmektedir.

Birçok yapı imarsız, başkasının mülküne, hazine arazisine, meraya yapılmış bulunmaktadır yani kısacası çoğunda mülkiyet problemleri yaşanmaktadır. Bazı yapılara da imar alınmış fakat imara uygun yapılmamış olup; eklentiler ve uygunsuzluklar bulunmaktadır. Türkiye’deki birçok yapının durumu ne yazık ki böyledir. Buna bağlı olarak da; bu yapılarda oturan vatandaşlar resmi yollarla su alamamakta, doğalgaz ve elektrik bağlatamamaktadır.

İMAR BARIŞININ AMACI

İmar barışı ile imarsız yapılmış olan bu yapıların kayıt altına alınması planlanıyor. Yani 2017 yılı öncesine kadar imara kısmi veya tamamen aykırı olarak yapılmış mevcut binalar bu barış sürecinde yapı kayıt belgesi ile kayıt altına alınarak tamamen yasallaştırılmış oluyor. Bu noktada özellikle belirtmek gerekir ki imar barışı bir “af” değildir. Bu süreci af olarak algılamamak gerekir aynı şekilde imar barışını “barıştan faydalanan herkese tapu verilecek” gibi bir şekilde algılayanlar da vardır ki bu da doğru değildir. İmar barışı, bir nevi devlet tarafından iskanı olmayan evlerde oturan vatandaşların iskanlarını aldıktan sonra elektrik, doğalgaz, su gibi hizmetleri sorunsuz bir şekilde resmi olarak talep edebilmeleri konusunda vatandaşlara yardım eli uzatılmasıdır diyebiliriz.

YAPI KAYIT BELGESİ

Yukarıda değinmiş olduğumuz yapı kayıt belgesi ile imar mevzuatına aykırı inşa edilen yapılar kayıt altına alınması sağlanmaktadır. Yapı kayıt belgesi alabilmek için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kuruluşlara 31 Ekim 2018’e kadar başvuru yapmaları gerekmektedir.

İmar barışı; her türlü kullanım, ruhsat ve imar izni alamamış tüm konutları kapsayacaktır.

Yukarıda da belirttiğimiz gibi imarsız yapılara tapu değil kayıt belgesi verilecek. Verilen belge tapu olarak düşünülmemelidir. Yapı kayıt belgesinin bedelinin, başvuru yapıldığı takdirde 31 Aralık 2018’e kadar ödenmesi gerekmektedir. Yapı kayıt belgesi 31 Aralık 2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için verilir. Yapı Kayıt Belgesi bedeli, yapının bulunduğu arsanın 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununa göre belirlenen emlak vergi değeri ile yapının yaklaşık maliyet bedelinin toplamı üzerinden, konutlarda yüzde üç, ticari kullanımlarda yüzde beş oranındadır. Yapı Kayıt Belgesi bedeli yapının bulunduğu arsanın emlak vergi değeri, ilgili belediyesinden temin edilen arsa ve arazi asgari metrekare birim değerleri esas alınmak suretiyle hesaplanır.

İMAR BARIŞINA DAHİL OLMAYAN YAPILAR

İstanbul Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesi ve Tarihi Yarımada içindeki yapılar ile üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlarda bulunan yapılar ve hazineye ait sosyal donatı için tahsisli arazilerdeki yapılar, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun Geçici Madde 16- (Ek: 11/5/2018-7143/16 md.) ‘ daki yapılar  imar barışı kapsamına dahil değildir.

İMAR BARIŞI ÖNCESİ UYGULANAN YAPTIRIMLAR

İmar barışından önce alınmış olan yıkım kararları ve idari para cezaları ise imar barışına başvurulduğu takdirde bu süreç ile beraber iptal edilecektir.

Yapı kayıt belgesi yapının kentsel dönüşüm uygulamasına veya yeniden yapılanmasına kadar geçerliliğini koruyacaktır.

YAPI KAYIT BELGESİNE MÜRACAAT

Yapı Kayıt Belgesi için müracaat 31 Ekim 2018’e kadar yapılmış ve bedelinin 31 Aralık 2018 tarihine kadar ödenmesi gerekmektedir.

·         Yapı kayıt belgesi için yapı maliklerinden herhangi birisi veya vekili tarafından, e-Devlet üzerinden Yapı Kayıt Sistemindeki Yapı Kayıt Belgesi formunun doldurulması şartıyla müracaatta bulunabileceği gibi kurum ve kuruluşlara başvurarak da müracaatta bulunabilir.

·         Müracaatın e-Devlet üzerinden yapılması durumunda, Yapı Kayıt Belgesi formunun eksiksiz olarak doldurulmasından ve Yapı Kayıt Belgesi bedelinin yatırılmasından sonra, sistem tarafından oluşturulan Yapı Kayıt Belgesi talepte bulunan yapı sahibi tarafından e-Devlet üzerinden alınır.

·         Müracaat kurum ve kuruluşlara yapılmış ise, Yapı Kayıt Belgesi formu müracaat sahibinin beyanına göre eksiksiz olarak doldurulur ve bedelinin yatırılması sağlanır. Yapı Kayıt Belgesi formu sistem üzerinden onaylanmak üzere Müdürlüğe gönderilir ve formun Müdürlükçe onaylanmasından sonra bir örneği talepte bulunan yapı sahibine verilir.

Ayrıca her yapı için sadece bir adet Yapı Kayıt Belgesi düzenlenir.

YAPI KAYIT BELGESİNİN GEÇERLİLİK SÜRESİ

Yapı Kayıt Belgesi, yapının yeniden yapılanmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerliliğini korur. Yapının depreme dayanıklılığı ve yapının fen ve sanat norm ve standartlarına aykırılığı hususu yapı malikinin sorumluluğundadır. Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda ise; yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanacaktır.

Yapı Kayıt Belgesini düzenlerken e-Devlet sistemi üzerinden veya kurum ve kuruluşlara yapılan müracaatta yalan ve yanlış beyanlarda bulunanlar hakkında “Resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan” başlığı altında suç duyurusunda bulunulur. Belge düzenlenmesi safhasında yalan ve/veya yanlış beyanda bulunulan husus, Yapı Kayıt Belgesi bedelinin eksik olarak hesaplanmasını sağlamışsa, eksik alınan bedel, ilgilisinden alınacak. Bunun ödenmemesi halinde verilmiş olan Yapı Kayıt Belgesi iptal edilecek ve daha önce yatırılmış bedel iade edilmeyecek.

Yapı ruhsatı veya yapı kullanma izni bulunmayan yapılardaki aykırılıklarda, Yapı Kayıt Belgesi bedelinin tamamı ödenmeden Yapı Kayıt Belgesi düzenlenmeyeceğini de belirtmek gerekir.

Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların Hazineye ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, bu taşınmazlardan özel kanunları kapsamında kalan ve bu özel kanunlara göre değerlendirilmesi gerekenler dışında kalanlar Bakanlığa tahsis edilir.

Tahsis işleminden sonra, Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bu taşınmazlar Bakanlıkça veya ilgili belediyeler tarafından belirlenen rayiç bedel üzerinden doğrudan satılır. Bu şekilde yapılacak satışlarda satış bedeli, en az yüzde onu peşin ödenmek üzere beş yıla kadar taksitlendirilebilir. Taksit tutarlarına ödeme tarihine kadar kanunî faiz oranının yarısı uygulanır.

 Hilal BULUT