Ülke olarak özellikle son yıllarda artan cinayet ve şiddet olaylarına karşı tepkimiz malum… Koruma kararı reddedildikten belli bir süre sonra yaralanan veya cinayete kurban giden birçok kişinin hikâyesini duyduk, bir türlü çözüm bulunamayan aile içi şiddet olaylarına haberler veya çevremiz vasıtasıyla şahit olduk. Gerek meslektaşlarıma gerekse tarafıma yapılan başvurular aracılığıyla halkın konuya ilişkin yeteri ve gereği kadar bilgi sahibi olmadığını saptadığımdan, bu yazımda soru-cevap şeklinde bu süreci izah etmek istedim.
Kadına karşı şiddetin önlenmesi ve aile içi şiddet olaylarının engellenmesi amacıyla çıkartılan 6284 Sayılı “Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun” 2012 yılında yürürlüğe girmiştir. Söz konusu kanun, toplum düzenini korumak adına aile içi tehdit ve şiddet olması durumunda şiddet uygulayan kişinin evden uzaklaştırılmasına imkân vermektedir. Uygulamada daha çok kocanın evden uzaklaştırılması görüldüğünden halk arasında sadece kocanın evden uzaklaştırılması mümkün gibi hatalı bir algı vardır. İlgili kanun, aynı ev içersinde yaşayan diğer bireylerin de uzaklaştırılmasına imkân vermektedir. Dolayısıyla sadece kadının kocasından değil, kocanın da karısından hatta çocuğun babasından uzaklaştırılmasına dair karar verilmesi de söz konusu kanun doğrultusunda hukuken mümkündür.
“Koruma Tedbiri Kararı” nedir?
6284 sayılı yasa kapsamında temel olarak iki farklı koruma tedbiri kararı söz konusudur. Bunlardan birisi koruyucu tedbiri kararı diğeri ise önleyici tedbir kararıdır. Kararı veren makamlar bakımından da koruma tedbiri kararları ikiye ayrılmaktadır. Bunlardan ilki mülki idari amir (vali veya kaymakam) diğeri ise aile mahkemeleri (aile mahkemesi olmayan yerlerde asliye hukuk mahkemeleri) tarafından verilen koruma tedbiri kararlarıdır. İdari koruma tedbiri kararlarında esas yetki mülki idari amirinde olsa da bazı kararlar bakımından -gecikmesinde sakınca olan hallerde- kolluk amirinin de koruma tedbiri kararı verebileceği düzenlenmiştir.
Mülki idari amir tarafından verilebilen koruyucu tedbir kararları nelerdir?
- Başvuran kimsenin kendisine ve çocuklara barınma yeri veya kreş sağlanması.
- Geçici maddi yardım yapılması.
- Psikolojik, mesleki, hukuki ve sosyal bakımdan rehberlik ve danışmanlık hizmetleri verilmesi.
- Hayati tehlikenin bulunması durumunda geçici koruma altına alınması.
Mahkemeler tarafından verilebilen koruyucu tedbiri kararları nelerdir?
- İşyerinin değiştirilmesi.
- Kişinin evli olması halinde müşterek yerleşim yerinden ayrı yerleşim yeri belirlenmesi.
- Tapu kütüğüne aile konutu şerhi konulması.
- Korunan kişi bakımından hayati tehlikenin bulunması durumunda kimlik ve ilgili diğer bilgi ve belgelerinin değiştirilmesi.
Mahkemeler tarafından verilebilecek önleyici koruma tedbiri kararlar nelerdir?
- Şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunmaması.
- Müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhal uzaklaştırılma ve müşterek konutun korunan kişiye tahsis edilmesi.
- Korunan kişilere, bu kişilerin bulundukları konuta, okula ve işyerine yaklaşmaması.
- Çocuklarla ilgili daha önce verilmiş bir kişisel ilişki kurma kararı varsa, kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılması, kişisel ilişkinin sınırlanması ya da tümüyle kaldırılması.
- Korunan kişinin, şiddete uğramamış olsa bile yakınlarına, tanıklarına ve kişisel ilişki kurulmasına ilişkin haller saklı kalmak üzere çocuklarına yaklaşmaması.
- Korunan kişinin şahsi eşyalarına ve ev eşyalarına zarar vermemesi.
- Korunan kişiyi iletişim araçlarıyla veya sair surette rahatsız etmemesi.
- Bulundurulması veya taşınmasına kanunen izin verilen silahları kolluğa teslim etmesi.
- Silah taşıması zorunlu olan bir kamu görevi ifa etse bile bu görevi nedeniyle zimmetinde bulunan silahı kurumuna teslim etme.
- Korunan kişilerin bulundukları yerlerde alkol ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmaması ya da bu maddelerin etkisinde iken korunan kişilere ve bunların bulundukları yerlere yaklaşmaması, bağımlılığının olması halinde, hastaneye yatmak dahil, muayene ve tedavisinin sağlanması.
- Bir sağlık kuruluşuna muayene veya tedavi için başvurması ve tedavisinin sağlanması.
Koruma tedbiri kararının ihlalinin sonuçları nelerdir?
Koruma tedbiri kararının ihlal edilmesi halinde, 3 günden 10 güne kadar zorlama hapsi yaptırımına karar verilecektir. Ayrıca ihlalin her tekrarından verilecek zorlama hapsi süresi 15 günden 30 güne kadar uzatılacaktır.