OLAĞANÜSTÜ KANUN YOLLARINDAN “KANUN YARARINA BOZMA” NEDİR? BAŞVURU ŞEKLİ VE SÜRESİ NASILDIR?

KANUN YARARINA BOZMA NEDİR? ŞARTLARI NELERDİR?

Kanun yararına bozma, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309 ve 310 uncu maddelerinde düzenlenmiş olup, hâkim veya mahkeme tarafından verilen ve istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen karar veya hükümlere karşı başvurulan olağanüstü bir kanun yoludur.
Yani bu olağanüstü kanun yolu olan kanun yararına bozmaya başvurmanın şartı; sadece istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen kararlara karşı gidilebilir olmasıdır. Kesinleşmemiş karar veya hükümlere karşı kanun yararına bozma yoluna başvurulamaz.
Kesinleşen kararın ya da hükmün kanun yararına bozmaya konu edilebilmesi için hukuka aykırılık şartını taşımaları gerekmektedir.

KANUN YARARINA BOZMAYA KİMLER BAŞVURABİLİR?

İstinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen karar veya hükümde hukuka aykırılık bulunduğunu öğrenen Adalet Bakanlığı, o karar veya hükmün Yargıtayca bozulması istemini, yasal nedenlerini belirterek Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı olarak bildirir.

Yukarıda da izah olunduğu üzere, kanun yararına bozma isteminde bulunacak olan kural olarak Adalet Bakanlığı’dır. Ancak; cumhuriyet savcısı, sanık, katılan, şikayetçi, bu kişilerin vekilleri ve müdafileri de yetkili makama başvurarak kanun yararına bozma isteminde bulunulmasını talep edebilirler. Yeter ki Adalet Bakanlığı kesinleşen kararın hukuka aykırı olduğunu öğrenmiş bulunsun. Zira kanunda da Adalet Bakanlığı’nın hukuka aykırılığı öğrenmesi üzerine kanun yararına bozma isteminde bulunacağı belirtilmiş olmakla beraber öğrenmenin hangi usulle olacağına dair bir açıklık getirilmemiştir.

Burada belirtmek gerekir ki; aleyhine kanun yararına bozma yoluna gidilen karar, istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşebileceği gibi; verilen karara karşı itiraz edilmediği sebebiyle de kesinleşebilir. Yani kesinleşmenin şartı itiraz kanun yoluna başvurulması olarak algılanmamalıdır.

KANUN YARARINA BAŞVURUYU HANGİ SÜRE İÇİNDE VE NEREYE YAPMALIYIM?

Kanun yararına bozma, olağanüstü ve istisnai bir kanun yolu olduğundan başvuru için herhangi bir süre kısıtlaması bulunmamaktadır. Zira kanun yararına bozmada amaç hukuka aykırılıkların ortadan kaldırılması, içtihat birliği ve yeknesaklık oluşturmak olduğu için bir süre sınırlamasına tabi tutmak kanımızca da doğru olmayacaktır.
Daha önce de arz ve izah ettiğimiz üzere; kanun yararına bozma isteminde ancak Adalet Bakanlığı bulunabileceğinden yazılan dilekçenin Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü’ne hitaben yazılması isabetli olacaktır.

Ayrıca Ceza Muhakemeleri Kanunu’nun kanun yararına bozma başlıklı kısmının 309. Maddesinin 4. Bendinde bozma nedenleri sayılmıştır.
a) 223 üncü maddede tanımlanan ve davanın esasını çözmeyen bir karara ilişkin ise, kararı veren hâkim veya mahkeme, gerekli inceleme ve araştırma sonucunda yeniden karar verir.
b) Mahkûmiyete ilişkin hükmün, davanın esasını çözmeyen yönüne veya savunma hakkını kaldırma veya kısıtlama sonucunu doğuran usul işlemlerine ilişkin ise, kararı veren hâkim veya mahkemece yeniden yapılacak yargılama sonucuna göre gereken hüküm verilir. Bu hüküm, önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır olamaz.
c) Davanın esasını çözüp de mahkûmiyet dışındaki hükümlere ilişkin ise, aleyhte sonuç doğurmaz ve yeniden yargılamayı gerektirmez.
d) Hükümlünün cezasının kaldırılmasını gerektiriyorsa cezanın kaldırılmasına, daha hafif bir cezanın verilmesini gerektiriyorsa bu hafif cezaya Yargıtay ceza dairesi doğrudan hükmeder

KANUN YARARINA BOZMA BAŞVURUSUNUN SONUÇLARI NELERDİR?

Adalet Bakanlığı’nın istemi doğrultusunda Yargıtayca incelenen kanun yararına bozma talebinde; Yargıtay esas yönünden yapılan inceleme sonucunda bozma talebindeki nedenleri yerinde görürse hüküm veya kararı kanun yararına bozar; aksi takdirde istemin reddine karar verir.

Önemle belirtmek istediğimiz bir husus da; kanun yararına bozma incelemesinin sonucunda bozma kararı hükümlü/sanık aleyhine sonuç doğurmaz.

KANUN YARARINA BOZMA BAŞVURUSU DİLEKÇESİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR;

Kanun yararına bozma başvurusu yapacak olan kişilerin başvuru dilekçelerinde talebin net bir şekilde izah edilmiş olması hususuna özellikle dikkat etmeleri gerekmektedir. Zira Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü’nün 31/12/2019 tarihli ve 16/1 Genelge No’su ile yayınladığı Kanun Yararına Bozma Taleplerinde Uyulması Gereken Usul ve Esaslar başlıklı genelgenin 4. Maddesinde; “Kanun yararına bozma yoluna başvuran ilgilinin dilekçesinde talebinin tam olarak anlaşılmaması durumlarında, dilekçe sahibinin beyanına başvurularak, mahkeme adı ve numarası tespit edilip, ilgili dosyanın gönderilmesi “ şeklinde beyan edilmiştir.
Yani metinden de anlaşılacağı üzere başvuru dilekçesinin özenli bir şekilde hazırlanmaması halinde inceleme ve yargılama süresi uzayacak bu durum da yargılama sürecine zarar verecektir. İş bu sebeple kanun yararına başvuru dilekçesinin usulüne uygun olarak hazırlanması ve hukuki sürecin takibi açısından bir avukattan yardım alınması kanımızca daha doğru olacaktır.

STJ. AV. HİLAL BULUT

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir