TİCARİ ELEKTRONİK İLETİLERİN HUKUKİ ALTYAPISI

Günümüzde “internet”, insanların birbirleri ile arasındaki iletişimi sağlayan bir iletişim ağı olmasının yanında ihtiyaçlarını kolaylıkla giderebilecekleri bir platform haline gelmiştir. Bu durum, hayatımızın her alanında oldukça aktif durumda olması sebebiyle ticaret hayatında da önemli değişikliklere yol açmış; özellikle kişilerin hali hazırda bir yere gitmeksizin bilgisayar, tablet, cep telefonu ve benzeri teknolojik araçlar üzerinden ürün satın alma elverişliliğine sahip olması, bu noktada en büyük etken olmuştur.

Her ne kadar elektronik ticaret kolaylık ve zamandan tasarruf sağlıyor ise de, alıcılardan ziyade bu hususta yatırım yapmak isteyen kişilerin, hukuken bazı yükümlülüklere ve yaptırımlara tabi olduğunu söylemek gerekmektedir. Yani, hukukun her alanında olduğu gibi, elektronik ticaret de ilgili mevzuatla güvence altına alınmış olup, kısaca e-ticaret kanunu olarak adlandırabileceğimiz 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi hakkında Kanun buna ilişkin hak ve yükümlülükleri düzenlemektedir. Söz konusu kanun, tüketicilerin ve tacirlerin hukuki yararlarının veyahut menfaatlerinin bir arada değerlendirildiği bir içeriğe sahiptir.

Bilindiği üzere; tüketicilerin elektronik ticaret kapsamında yaşadığı en büyük problem, saat ve dakika fark etmeksizin kendilerine iletilen tanıtıcı reklam mesajlarıdır. Bu nedenle; tüketiciler ile tacirlerin menfaatleri bir arada değerlendirilerek; ticari elektronik iletilere ilişkin hususlar, ilgili kanunun 5 ve devamı maddeleriyle hüküm altına alınmış olup, ilgili kanunun “Ticari İletişime ilişkin Esaslar” başlıklı söz konusu maddesi şu şekildedir:

“Ticari iletişimde:

  1. a) Ticari iletişimin ve bu iletişimin adına yapıldığı gerçek ya da tüzel kişinin açıkça belirlenebilir olmasını sağlayan bilgiler sunulmalıdır.
  2. b) İndirim ve hediye gibi promosyonlar ile promosyon amaçlı yarışma veya oyunların bu niteliği açıkça belirlenebilmeli, bunlara katılımın ve bunlardan faydalanmanın şartlarına kolayca ulaşılabilmeli ve bu şartlar açık ve şüpheye yer bırakmayacak şekilde anlaşılır olmalıdır.”

Görülmektedir ki; ticari iletişimin gerçek veya tüzel kişi adına yapılması durumunda, öncelikle söz konusu kişinin açıkça anlaşılmasını sağlayan bilgilere yer verilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

İlgili kanunun “Ticari Elektronik İleti Gönderme Şartı” başlıklı 6. maddesinde ise, ticari elektronik iletilerin nasıl ve hangi şartlarda gönderilebileceğine ilişkin düzenlemeler yer almakta olup, mezkur madde şu şekildedir:

“Ticari elektronik iletiler, alıcılara ancak önceden onayları alınmak kaydıyla gönderilebilir. Bu onay, yazılı olarak veya her türlü elektronik iletişim araçlarıyla alınabilir. Kendisiyle iletişime geçilmesi amacıyla alıcının iletişim bilgilerini vermesi hâlinde, temin edilen mal veya hizmetlere ilişkin değişiklik, kullanım ve bakıma yönelik ticari elektronik iletiler için ayrıca onay alınmaz.

Esnaf ve tacirlere önceden onay alınmaksızın ticari elektronik iletiler gönderilebilir.”

Öncelikle, söz konusu hükümle genel kurala bir istisna getirilerek esnaf ve tacirlere önceden onay alınmaksızın ticari elektronik iletiler gönderilebileceği hüküm altına alınmıştır. Bu durumun sebebi ise, ticari hayatın bir gereği olarak esnaf ve tacirlerin kendilerine gelen ticari elektronik iletilerden haberdar olabilmelerinin hayatın olağan akışı çerçevesinde gerekli olması halidir. Her ne kadar, onay alınmaksızın esnaf ve tacirlere ticari elektronik iletiler gönderilebilse de, ilgili kişilerin de elektronik iletiyi reddetme imkanı bulunmaktadır.

Ticari elektronik iletilerin, alıcıların onayına bağlı olmasının yanısıra, içerik olarak da ilgili kanun ve kanunun uygulanmasına dair yönetmelikle hüküm altına alınan maddelere açıkça uygun olması gerekmektedir. İlgili iletinin başlığında veya içeriğinde tacirler için MERSİS numarası ve ticaret unvanı, esnaflar için ise isim-soyisim ve T.C. Kimlik numarasının yer alması gerekmektedir. Bununla birlikte; hizmet sağlayıcının tanınmasını sağlayan ve iletişim aracının türüne bağlı olarak hizmet sağlayıcının telefon, faks, kısa mesaj numarası ve elektronik posta adresi gibi erişilebilir durumdaki iletişim bilgilerinden en az birine yer verilmelidir.

Yukarıda açıklandığı üzere; ticari elektronik ileti alıcısı, dilediği zaman ve hiçbir gerekçe belirtmek zorunda kalmaksızın ilgili iletiyi reddetme hakkına sahiptir. Bu durum da, ilgili kanunun 7. maddesinde düzenlenmiş olup, söz konusu madde şu şekildedir:

“Alıcılar diledikleri zaman, hiçbir gerekçe belirtmeksizin ticari elektronik iletileri almayı reddedebilir.

Hizmet sağlayıcı ret bildiriminin, elektronik iletişim araçlarıyla kolay ve ücretsiz olarak  iletilmesini sağlamakla ve gönderdiği iletide buna ilişkin gerekli bilgileri sunmakla yükümlüdür.

Talebin ulaşmasını müteakip hizmet sağlayıcı üç iş günü içinde alıcıya elektronik ileti göndermeyi durdurur.”

İleti içeriğinde gerekli iletişim kanallarına ait, alıcının ret beyanında bulunabilmesi için hizmet kolaylıkla ve ücrete tabi olmaksızın ulaşılabileceği bilgi sunulması zorunlu olup, hizmet sağlayıcı tarafından beyanın kendisine ulaştığı tarihten itibaren en geç 3(üç) iş günü içerisinde ret beyanında bulunan alıcıya ticari elektronik ileti gönderimini durdurmak zorundadır.

Hizmet sağlayıcı, kendisine atfedilen yükümlülüklere aykırı davrandığı takdirde elbette bir cezai yaptırım hali mevzu bahis olacaktır. Bu durum, ilgili kanunun “Cezai Hükümler” ibaresi ile düzenlenen 12. maddesiyle hüküm altına alınmış olup, ilgili madde;

“Bu Kanunun;

  1. a) 3 üncü maddesindeki yükümlülüklere, 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki yükümlülüklere, 6 ncı maddesinin birinci fıkrasına veya 7 nci maddesinin birinci fıkrasına aykırı hareket eden hizmet sağlayıcılara ve aracı hizmet sağlayıcılara bin Türk lirasından beş bin Türk lirasına kadar,
  2. b) 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendindeki veya aynı maddenin ikinci fıkrasındaki, 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki veya 7 nci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarındaki yükümlülüklere aykırı hareket eden hizmet sağlayıcılara ve aracı hizmet sağlayıcılara bin Türk lirasından on bin Türk lirasına kadar,
  3. c) 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendindeki, 8 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarındaki yükümlülüklere aykırı hareket eden hizmet sağlayıcılara ve aracı hizmet sağlayıcılara iki bin Türk lirasından on beş bin Türk lirasına kadar
  4. ç) 11 inci maddesinin ikinci fıkrasına aykırı hareket edenlere iki bin Türk lirasından beş bin Türk lirasına kadar idari para cezası verilir.

Bir defada birden fazla kimseye 6 ncı maddenin birinci fıkrasına aykırı olarak ileti gönderilmesi hâlinde, birinci fıkranın (a) bendinde öngörülen idari para cezası on katına kadar artırılarak uygulanır.

Bu maddede öngörülen idari para cezalarını verme yetkisi Bakanlığa aittir. Bu yetki, merkezde Bakanlığın ilgili genel müdürlüğüne, taşrada ise Bakanlığın il müdürlüklerine devredilebilir.”

Ticari elektronik iletilere ilişkin şikayetler, elektronik ortamda e-Devlet kapısı veya Bakanlığın internet sitesi üzerinden veyahut yazılı olarak şikâyetçinin ikametgâhının bulunduğu yerdeki il müdürlüğüne yapılabilecektir.

Sonuç olarak; 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi hakkında Kanun, elektronik ticarete ilişkin usul ve esasları düzenlemekle birlikte, hüküm altına alınan yükümlülüklere uyulmaması halinde, idari para cezaları ile karşılaşılması ve yatırım maliyetinin önemli şekilde artması durumu söz konusu olacaktır. Elektronik ticarete yapılacak yatırımlar konusunda, gerek güvenli bir şekilde yürütülebilmesi gerekse oldukça ciddi idari para cezalarına mahal vermemek adına, kişisel verilerin korunması kuralları çerçevesinde ilgili kanun kapsamında hizmet sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcılar bakımından birtakım yükümlülükler öngörülmüştür. Bu şekilde, ülkemizde gün geçtikçe yaygınlaşan ve aynı zamanda daha fazla yaygınlaşacağı da öngörülen elektronik ticaretin hizmet sağlayıcılar ile alıcılar arasındaki güven algısının devamlılığı açısından oldukça önem arz eden bir husus olduğu açıktır.

Stj. Av. Miray Yakın

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir